2027 අයවැය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ සෝලා ක්ෂේත්‍රය: බැටරි සහනයෙන් ඔබ්බට ඇති අභියෝග

2026 නොවැම්බර් 12 දින ඉදිරිපත් කළ 2027 අයවැය, ශ්‍රී ලංකාවේ සෝලා ක්ෂේත්‍රය බලශක්ති ගබඩා කිරීම හා ජාල ස්ථාවරත්වය දෙසට යොමු කරන ප්‍රතිපත්තිමය සංඥාවක් ලබා දෙයි. අපගේ විග්‍රහය අනුව මෙය වැදගත් දිශාවකි. එහෙත් යෝජනාවල සාර්ථකත්වය මැනිය යුත්තේ අලෙවි වන බැටරි ප්‍රමාණයෙන් පමණක් නොව, පාරිභෝගිකයාට ලැබෙන ආර්ථික වටිනාකම සහ ජාලයට ලැබෙන ප්‍රයෝජනය අනුවය.

අයවැයේ විදුලිබල යෝජනා අනුව, Net Plus යටතේ බැටරි සහිත නව ගෘහස්ථ rooftop Solar පද්ධති සඳහා උපරිම රු. 250,000ක බැටරි සහනාධාරයක් යෝජනා කර තිබේ. ඒ සඳහා යෝජිත ප්‍රතිපාදනය රු. මිලියන 3,500කි. Solar බලශක්තිය ගබඩා කරන බැටරි ආනයනයේ PAL බද්ද ඉවත් කිරීමද යෝජිතය. විදුලි ජාලය ශක්තිමත් කිරීමට රු. බිලියන 26.5ක ආයෝජනයක් අපේක්ෂා කෙරේ. මේවා අයවැය යෝජනා වන අතර, මෙම ලිපියෙන් සහනාධාර අයදුම්පත් විවෘත වී ඇති බවක් හෝ බදු සහනය ක්‍රියාත්මක වී ඇති බවක් තහවුරු නොකෙරේ. [1]

සහනාධාරයේ ඒකකය සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි කිරීමක් අත්‍යවශ්‍යය. නිල කතාවේ බැටරි ධාරිතාව සඳහා කිලෝවොට් එකකට රු. 25,000ක් සහ කිලෝවොට් 10ක සීමාවක් සඳහන් වේ. [1] එහෙත් kW යනු බලය මනින ඒකකය වන අතර, kWh යනු ගබඩා කළ හැකි ශක්තිය මනින ඒකකයයි. එබැවින් අවසන් මාර්ගෝපදේශ නොමැතිව මෙය “10 kWh බැටරියකට අනිවාර්යයෙන් රු. 250,000ක්” ලෙස ප්‍රචාරය කිරීම සුදුසු නොවේ. දැනටමත් Solar සවි කළ පාරිභෝගිකයන් බැටරි එක් කිරීමේදී සුදුසුකම් ලබන්නේද, මුදල ගෙවන්නේ කාටද සහ කවදාද යන්නද පැහැදිලි විය යුතුය.

අපගේ තක්සේරුව අනුව සහනාධාරය මුල් ආයෝජනයේ බර අඩු කළ හැකිය. එහෙත් ඉතිරි මුදල ගෙවීමේ හැකියාව නොමැති පවුල් වෙත එහි ප්‍රතිලාභ ළඟාවීම සීමා විය හැකිය. ණය පහසුකම්, සාධාරණ පොලී සහ විනිවිද පෙනෙන මිල ගණන් සමඟ සම්බන්ධ නොකළහොත්, මෙම වැඩසටහන වඩාත් පහසුවෙන් ආයෝජනය කළ හැකි පවුල් අතර සංකේන්ද්‍රණය වීමේ අවදානමක් ඇත. සහනාධාරය ලබාගැනීම සඳහා පමණක් අවශ්‍යතාවට වඩා විශාල බැටරි තෝරාගැනීමද වැළැක්විය යුතුය.

මෙම සටහන ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක විය හැකි ආකාර දෙකක් පෙන්වයි. සහනාධාරය ලැබෙන්නේ පද්ධතිය මිලදී ගත් පසුව නම්, මුලින් සම්පූර්ණ මුදල සොයාගැනීමේ අවශ්‍යතාව පවතී. සැපයුම්කරු මිලෙන් සහනාධාරය අඩු කර රජයෙන් පසුව අයකරගන්නා ක්‍රමයක් හඳුන්වා දෙන්නේ නම්, ගෙවීම් ප්‍රමාදයේ අවදානම සැපයුම්කරු වෙත යා හැකිය. මේවා තහවුරු කළ ක්‍රියාමාර්ග නොව, අවසන් සැලසුමේදී විසඳිය යුතු විකල්ප පිළිබඳ විග්‍රහයකි.

PAL සහනය පාරිභෝගිකයා වෙත සම්පූර්ණයෙන් පැමිණේද යන්න වෙනම ප්‍රශ්නයකි. එක් බද්දක් ඉවත් කිරීමෙන් සම්පූර්ණ පද්ධතියේ මිල එම ප්‍රතිශතයෙන්ම අඩුවන්නේ නැත. විනිමය අනුපාතය, ප්‍රවාහනය, වෙනත් අදාළ බදු සහ වෙළෙඳ ආන්තිකය අවසන් මිලට බලපායි. එබැවින් බැටරිය, Inverter, ආරක්ෂණ උපකරණ සහ ස්ථාපන ගාස්තු වෙන්ව පෙන්වන මිල ගණන් පාරිභෝගික විශ්වාසයට වැදගත්ය.

ජාතික මට්ටමේ ගබඩා පද්ධති සහ ජාල ආයෝජනද මෙම වෙනසෙහි කොටසකි. අයවැය අනුව BESS බල ධාරිතාව 2027දී 560 MW දක්වා ගෙනයාම සැලසුමකි. [2] එහෙත් MW අගයක් පමණක් දැනගැනීමෙන් කොපමණ කාලයක් විදුලිය සැපයිය හැකිද යන්න තීරණය කළ නොහැක. ඒ සඳහා MWh ධාරිතාවද අවශ්‍යය. එලෙසම ප්‍රධාන ජාලය ශක්තිමත් කිරීමෙන් සෑම ප්‍රදේශයකම transformer ධාරිතාව හෝ සම්බන්ධතා ප්‍රමාදය ස්වයංක්‍රීයව විසඳෙන්නේ නැත. ප්‍රාදේශීය ජාල වැඩිදියුණු කිරීම් සහ පැහැදිලි අනුමැති කාලසීමාද අවශ්‍යය.

බැටරියක් සවි කිරීම සහ ජාලයට ප්‍රයෝජනවත් වේලාවක විදුලිය සැපයීම අතරද වෙනසක් තිබේ. සහනාධාරයේ අරමුණ සවස ඉල්ලුම කළමනාකරණය නම්, බැටරි ආරෝපණය හා විසර්ජනය කරන වේලාව, පාලන ක්‍රමය සහ ගෙවීම් ව්‍යුහය එම අරමුණට ගැළපිය යුතුය. එසේ නොවුණහොත් මහජන මුදලින් මිලදී ගත් ගබඩා ධාරිතාවෙන් අපේක්ෂිත ජාතික ප්‍රතිලාභය නොලැබිය හැකිය.

මෙය ශක්තිය භාවිත කරන වේලාව වෙනස් කිරීම පිළිබඳ සංකල්ප සටහනකි. එය නිශ්චිත Net Plus බැටරි සම්බන්ධතා සැලැස්මක් නොවේ. බැටරියෙන් නිවසට හෝ ජාලයට විදුලිය ලබාදෙන ආකාරය අදාළ අනුමත සැලසුම අනුව තීරණය කළ යුතුය. ගබඩා කිරීමේදී සහ නැවත භාවිතයට ගැනීමේදී ශක්ති හානි ඇති වන බැවින්, දිවා කාලයේ ගබඩා කළ සියලු ඒකක පසුව එලෙසම ලබාගත හැකි බව උපකල්පනය නොකළ යුතුය.

පාරිභෝගික ආර්ථිකය විග්‍රහ කිරීමේදී Net Plus පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධය අත්‍යවශ්‍යය. එහි විදුලි මිලදී ගැනීමේ බිල සහ ජාලයට සපයන විදුලිය සඳහා ලැබෙන ආදායම වෙන වෙනම ගණනය කෙරේ. [3] ඒ නිසා බැටරියක් එක් කළ පමණින් විදුලි බිල ශුන්‍ය වන බව පැවසිය නොහැක. ආයෝජන වටිනාකම ගණනය කිරීමේදී අනුමත පද්ධති සැලසුම, අදාළ ගාස්තු, බලශක්ති හානි සහ බැටරි ආයුකාලය සලකා බැලිය යුතුය.

සටහනෙන් පෙන්වන්නේ ආදායම සහ බිල වෙන වෙනම පවතින බවයි. ආයෝජන ගණනයකදී සහනාධාරයෙන් පසු මුල් වියදම, අපේක්ෂිත ආදායම, අදාළ ඉතිරිය, ණය පොලී සහ අනාගත නඩත්තු හෝ ප්‍රතිස්ථාපන වියදම් වෙන්ව දැක්විය යුතුය. එකම විදුලි ඒකකය අපනයන ආදායමක් ලෙසත් නිවසේ බිල් ඉතිරියක් ලෙසත් දෙවරක් ගණනය කිරීමෙන් වැරදි ප්‍රතිලාභ අගයක් ලැබිය හැකිය.

CameraLK Technologies ඇතුළු ස්ථාපන සමාගම් සඳහා මෙය නිවැරදි පද්ධති සැලසුම් කිරීම, අධීක්ෂණය සහ අලෙවියෙන් පසු සේවාව වැඩිදියුණු කිරීමට අවස්ථාවකි. බැටරි ආරක්ෂාව, Inverter ගැළපීම, ලිඛිත වගකීම් සහ අවසානයේ ප්‍රතිචක්‍රීකරණ වගකීමද මිල තරම්ම වැදගත්ය. Backup කාලය බැටරි ධාරිතාව, ආරෝපණ තත්ත්වය සහ සම්බන්ධිත උපකරණ මත වෙනස් වන බැවින් නිවසටම අඛණ්ඩ විදුලිය සහතික කිරීම වගකීම්සහගත ප්‍රවේශයක් නොවේ.

අපගේ විග්‍රහය අනුව 2027 අයවැය සෝලා ක්ෂේත්‍රයට හිතකර හැරවුමක් විය හැකිය. එහි ප්‍රතිඵල තීරණය කරන්නේ සහනාධාරයේ පැහැදිලි නීති, පාරිභෝගිකයාට ළඟාවන මිල සහන, ජාල වැඩිදියුණු කිරීම් සහ ගුණාත්මක ස්ථාපන ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයයි. රජය මැනිය හැකි ප්‍රගති දර්ශක සහ ගෙවීම් කාලසීමා ප්‍රසිද්ධ කිරීමෙන්ද, සැපයුම්කරුවන් තහවුරු කළ හැකි තොරතුරු මත උපදෙස් දීමෙන්ද මෙම අවස්ථාව තිරසර ප්‍රතිලාභයක් බවට පත් කළ හැකිය.

මූලාශ්‍ර:

[1] ශ්‍රී ලංකා රජය — 2027 අයවැය කතාව, 6.1 විදුලිය.
[2] Daily Mirror — Budget Speech 2027, Energy.
[3] LECO — Net Plus ක්‍රමවේදය.

මෙය 2026 නොවැම්බර් 15 දිනට පරීක්ෂා කළ මූලාශ්‍ර මත සකස් කළ විග්‍රහයකි. සහනාධාර හා බදු සහන පිළිබඳ අවසන් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ කොන්දේසි අදාළ නිල නිවේදන අනුව තහවුරු කළ යුතුය.